Hossa i bessa - co to jest i jak rozpoznać rynek byka i niedźwiedzia?
Co to jest hossa i bessa, skąd byk i niedźwiedź, kiedy spadek to już bessa, jak wyglądały na GPW i co wtedy dzieje się z krótką sprzedażą.

Hossa to długotrwały wzrost cen na szerokim rynku, bessa - długotrwały spadek. W hossie przeważa popyt, w bessie podaż, a potocznie mówi się o rynku byka i rynku niedźwiedzia. Granica między nimi jest umowna i zwykle widać ją dopiero po fakcie.
Co to jest hossa?
Hossa to długotrwały wzrost cen na szerokim rynku, za którym stoi przewaga popytu nad podażą. Kupujący godzą się płacić coraz więcej, więc kolejne szczyty i dołki indeksu wypadają coraz wyżej. Potocznie nazywa się ją rynkiem byka (ang. bull market).
Słowo pochodzi od francuskiego „hausse”, czyli wzrost. Hossa nie znaczy, że drożeje wszystko: pojedyncza spółka może w tym czasie tracić, jeśli jej wyniki rozczarowują.
Co to jest bessa?
Bessa to długotrwały spadek cen na szerokim rynku, w którym przeważa podaż. Sprzedający godzą się na coraz niższe ceny, a kolejne odbicia kończą się niżej niż poprzednie. Potoczna nazwa to rynek niedźwiedzia (ang. bear market).
Słowo wywodzi się z francuskiego „baisse”, czyli spadek. I odwrotnie niż w hossie: w bessie zdarzają się spółki, których kurs rośnie.
Skąd się wzięli byk i niedźwiedź?
Najpopularniejsze wyjaśnienie odwołuje się do tego, jak oba zwierzęta atakują. Byk uderza rogami od dołu do góry, jak rosnący kurs, a niedźwiedź uderza łapą z góry w dół, jak kurs spadający. To raczej łatwa do zapamiętania opowieść niż udokumentowana etymologia, ale przyjęła się na tyle, że byk i niedźwiedź stały się popularnymi symbolami giełdy.
Tak samo nazywa się inwestorów: „byki” liczą na wzrosty, „niedźwiedzie” na spadki.
Kiedy spadek to już bessa, a kiedy korekta?
O bessie mówi się zwykle wtedy, gdy indeks spadnie o co najmniej 20% od ostatniego szczytu. O hossie mówi się analogicznie: po wzroście o co najmniej 20% od ostatniego dołka. To konwencja z komentarzy rynkowych. Przepisy jej nie definiują, więc różne źródła mogą datować te same okresy nieco inaczej.
Mniejszy spadek w trwającym trendzie wzrostowym, zwykle od ok. 10% do mniej niż 20%, nazywa się korektą. Korekta nie przekreśla hossy, bo po niej indeks może wrócić do wzrostów. Gdy jednak spadek sięgnie 20%, ten sam ruch zaczyna się w komentarzach nazywać bessą.
| Cecha | Hossa | Bessa |
|---|---|---|
| Kierunek | wzrost | spadek |
| Próg | +20% od dołka | -20% od szczytu |
| Nastroje | optymizm | pesymizm |
| Przewaga | popyt | podaż |
| Nazwa | rynek byka | rynek niedźwiedzia |
Schemat hossy i bessy: umowny indeks rośnie od dołka do szczytu z korektą po drodze, potem spada o ponad 20% i ponownie rośnie; zaznaczone progi 20% od szczytu i od dołka
Uwaga: hossę i bessę rozpoznaje się po fakcie. Gdy indeks jest 20% pod szczytem, bessa według tej miary trwa już od dnia szczytu, a nie od dnia, w którym przekroczył próg.
Z opóźnieniem działa też analiza techniczna: trend wyznaczają w niej kolejne szczyty i dołki, coraz wyższe w trendzie wzrostowym i coraz niższe w spadkowym. Zmianę kierunku potwierdza dopiero kilka takich punktów.
Jakie fazy ma cykl giełdowy?
Cykl giełdowy opisuje się zwykle w czterech fazach, które następują po sobie:
- Akumulacja - po bessie część inwestorów zaczyna kupować po niskich cenach, choć nastroje na rynku są jeszcze złe.
- Wzrost - do kupujących dołącza szerszy rynek, kursy rosną, rosną też obroty. To główna część hossy.
- Dystrybucja - kursy przestają wyraźnie rosnąć, a część uczestników sprzedaje akcje kupione wcześniej.
- Spadek - podaż przeważa i kursy spadają, czyli trwa bessa.
Model jest uproszczeniem. Fazy nie mają stałej długości, nie zawsze są wyraźne, a granice między nimi widać zwykle dopiero na wykresie z perspektywy miesięcy lub lat.
Jak wyglądały hossy i bessy na GPW?
Hossy i bessy na GPW bywały gwałtowne: w bessie z lat 2007-2009 indeks WIG stracił od szczytu ponad dwie trzecie wartości. Najważniejsze punkty według notowań indeksów (wartości z 2007, 2009 i 2021 r. to zamknięcia sesji):
| Data | Indeks | Zdarzenie |
|---|---|---|
| 8.03.1994 | WIG | szczyt 20 760 pkt |
| 1995 | WIG | dołek bessy |
| 6.07.2007 | WIG | szczyt 67 568,51 pkt |
| 17.02.2009 | WIG | dołek 21 274,28 pkt |
| 12.03.2020 | WIG20 | sesja -13,28% |
| 5.11.2021 | WIG | szczyt 74 813,24 pkt |
| 10.2022 | WIG | dołek bessy |
Pierwsza hossa na warszawskiej giełdzie skończyła się w marcu 1994 r., a bessa, która po niej przyszła, trwała do 1995 r. Spadek z lat 2007-2009, o ok. 68% od szczytu do dołka, wiązał się ze światowym kryzysem finansowym. Sesja z 12 marca 2020 r., na początku pandemii, przyniosła największy dzienny spadek w historii WIG20.
Po szczycie z listopada 2021 r. przyszła bessa 2022 r. z dołkiem w połowie października 2022 r., po którym indeks wrócił do wzrostów. Te punkty pokazują skalę ruchów. Wzoru w nich nie ma: odstępy między szczytami i dołkami były za każdym razem inne.
Co się dzieje z krótką sprzedażą w bessie?
Przy gwałtownych spadkach organy nadzoru mogą krótką sprzedaż ograniczyć albo jej zakazać. Podstawą jest rozporządzenie (UE) nr 236/2012, a dokładniej dwa jego artykuły:
- art. 23 dotyczy pojedynczego instrumentu: gdy jego cena znacząco spadnie w ciągu jednego dnia (dla płynnych akcji próg wynosi 10%), nadzór sprawdza, czy celowe jest tymczasowe ograniczenie krótkiej sprzedaży,
- art. 20 jest szerszy: w sytuacjach wyjątkowych, zagrażających stabilności finansowej lub zaufaniu do rynku, nadzór może krótką sprzedaż zakazać lub ograniczyć.
W marcu 2020 r. nadzory sześciu państw UE - Austrii, Belgii, Francji, Grecji, Hiszpanii i Włoch - wprowadziły tymczasowe zakazy tworzenia lub zwiększania pozycji krótkich netto. Zakazy wygasły 18 maja 2020 r. Polski wśród tych państw nie było.
Zmieniły się też zasady zgłaszania. 16 marca 2020 r. ESMA (europejski urząd nadzoru giełd i papierów wartościowych) tymczasowo obniżyła próg, od którego pozycję krótką netto zgłasza się organowi nadzoru, z 0,2% do 0,1% kapitału spółki. Po wygaśnięciu tej decyzji w marcu 2021 r. wrócił próg 0,2%, a od 31 stycznia 2022 r. próg 0,1% obowiązuje na stałe. Publicznie widać nadal tylko pozycje od 0,5%.
Czy na spadkach da się zarabiać?
Tak, są sposoby zajęcia pozycji, która zyskuje, gdy kurs spada. Poniżej sam opis mechanizmów, bez zachęty do korzystania z nich:
- krótka sprzedaż akcji - inwestor pożycza akcje, sprzedaje je, a później odkupuje i zwraca pożyczkodawcy; zarabia, gdy różnica między ceną sprzedaży a ceną odkupu przewyższa koszt pożyczki i prowizje,
- kontrakty terminowe - pozycja krótka w kontrakcie na indeks lub akcję zyskuje, gdy cena instrumentu bazowego spada; wymaga depozytu zabezpieczającego i działa z dźwignią,
- opcje sprzedaży - dają prawo sprzedaży instrumentu po ustalonej cenie; kupujący opcję traci najwyżej zapłaconą premię,
- kontrakty CFD - umowa na różnicę kursową, w której pozycja krótka zarabia na spadku ceny, również z dźwignią.
Strata na krótkiej sprzedaży akcji nie ma górnej granicy: kurs może spaść najwyżej do zera, ale wzrosnąć może dowolnie. Gdy kurs rośnie, a posiadacze pozycji krótkich odkupują akcje, żeby je zamknąć, ich zakupy mogą dodatkowo podbić cenę. Tak wygląda short squeeze.
Czy pozycje krótkie pojawiają się tylko w bessie? Co pokazuje rejestr KNF?
Nie, pozycje krótkie są w rejestrze w każdej fazie rynku. Każda dotyczy pojedynczej spółki, a ta może tanieć także wtedy, gdy indeks rośnie. Publiczny rejestr krótkiej sprzedaży KNF pokazuje pozycje od 0,5% kapitału spółki i każdą zmianę przy przekroczeniu kolejnego progu co 0,1 punktu procentowego.
Według stanu na 20 listopada 2026 r. w rejestrze było 28 otwartych pozycji krótkich w 13 spółkach, zgłoszonych przez 13 podmiotów. Największe łączne pozycje (suma ujawnionych pozycji) dotyczyły tych spółek:
- Modivo - 4,65% kapitału, 4 fundusze,
- Kruk - 2,89%, 4 fundusze,
- JSW - 2,52%, 3 fundusze,
- Grupa Azoty - 1,99%, 3 fundusze,
- Dino Polska - 1,80%, 2 fundusze.
To pierwsza piątka, nie cała lista. Pełne zestawienie pokazuje ranking najbardziej shortowanych spółek.
Ranking najbardziej shortowanych spółek na GPW w serwisie Shorty.pl: Modivo 4,65%, Kruk 2,89%, JSW 2,52%, Grupa Azoty 1,99%, Dino Polska 1,80% (stan rejestru KNF na 20.11.2026)
Najwięcej otwartych pozycji miał Qube Research & Technologies (10), dalej Two Sigma (5) i Arrowstreet Capital (3). Największą pojedynczą pozycją było 2,08% Kintbury Capital w Modivo. Wszystkie wpisy zbiera lista bieżących pozycji krótkich.
Rejestr podaje posiadacza, spółkę, wielkość pozycji i datę, ale nie podaje motywu. Pozycja krótka może być zakładem na spadek kursu albo zabezpieczeniem innej inwestycji, bo na tym polega hedging. Z samego rejestru nie da się więc odczytać, jak fundusze oceniają rynek jako całość.
Serwis liczy też wynik pozycji z perspektywy shortera: gdy kurs spadł, short jest na plusie. To uproszczenie: wynik liczy się od kursu z dnia pierwszego ogłoszenia pozycji w rejestrze, bez późniejszych zmian jej wielkości i bez kosztu pożyczki akcji. Porównanie posiadaczy pokazuje ranking skuteczności shorterów.
Najczęstsze pytania o hossę i bessę
Ile trwa hossa, a ile bessa?
Nie ma na to reguły: każda hossa i każda bessa miała inną długość, znaną dopiero po jej zakończeniu. Na GPW od szczytu WIG z lipca 2007 r. do dołka z lutego 2009 r. minęło ponad 19 miesięcy, a od szczytu z listopada 2021 r. do dołka z października 2022 r. ok. 11 miesięcy.
Czym bessa różni się od krachu?
Krach to gwałtowny spadek kursów w ciągu jednej lub kilku sesji, a bessa to długotrwały trend spadkowy. Krach może zapoczątkować bessę albo wydarzyć się w jej trakcie, ale nie każdy krach w nią przechodzi.
Czy hossa i bessa dotyczą tylko akcji?
Nie, tych pojęć używa się też przy obligacjach, surowcach, walutach i kryptowalutach. Różne rynki nie muszą być w tej samej fazie w tym samym czasie, na czym opiera się między innymi dywersyfikacja portfela.
Czy da się przewidzieć początek bessy?
Nie w wiarygodny sposób. Według umownej miary bessę stwierdza się dopiero wtedy, gdy indeks już mocno spadł, a jej początek wyznacza wcześniejszy szczyt. Wskaźniki rynkowe opisują bieżącą sytuację, ale żaden nie podaje daty zmiany trendu.
Jak śledzić pozycje krótkie niezależnie od fazy rynku?
Służą do tego alerty e-mail: dostajesz wiadomość, gdy w rejestrze KNF pojawi się nowa pozycja w obserwowanej spółce albo zmieni się istniejąca, bez względu na to, czy rynek rośnie, czy spada. Zapisz się na alerty o pozycjach krótkich.


